FARMER NEWS: ખેતીમાં જીવાતોના વધતા પ્રકોપને નિયંત્રિત કરવા માટે ખેડૂતોને એક સરળ અને પરંપરાગત ઉપાય છે. ખેતરના શેઢે 2 થી 3 લાઈન જુવાર અને બાજરાની વાવણી કરવાથી જીવાતોનું પ્રમાણ ઘટે છે અને પાકને કુદરતી રીતે સુરક્ષા મળે છે. સાથે જ આ પદ્ધતિ પક્ષીઓને આકર્ષે છે, જે ખેતરમાં જીવાતોને ખાઈને ખેડૂતોના ‘સિક્યોરિટી ગાર્ડ’ની ભૂમિકા ભજવે છે. શેઢે (બોર્ડર પર) 2 થી 3 લાઈન જુવાર અને બાજરાની વાવણી કરવાથી જીવાતોનું નિયંત્રણ સ્વાભાવિક રીતે થઈ શકે છે અને પાકને નુકસાન ઓછું થાય છે.
કૃષિ વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે જુવાર અને બાજરો જેવી ધાન્ય પાકોની વાવણી ખેતરના કિનારે કરવામાં આવે તો તે અનેક પ્રકારના ફાયદા આપે છે. આ પાકો જીવાતોને આકર્ષે છે, જેના કારણે મુખ્ય પાક તરફ જીવાતોનું પ્રભાવ ઓછું થાય છે. ઉપરાંત, આ પદ્ધતિથી પર્યાવરણને કોઈ નુકસાન થતું નથી અને રાસાયણિક દવાઓનો ઉપયોગ પણ ઘટાડી શકાય છે. ખાસ કરીને જુવાર અને બાજરાની વાવણી પક્ષીઓને પણ આકર્ષે છે. આ પક્ષીઓ ખેતરમાં રહેલી જીવાતો અને નાના કીટકોને ખાઈ જાય છે, જેના કારણે તેઓ કુદરતી રીતે જીવાત નિયંત્રણમાં મદદરૂપ બને છે. આ રીતે પક્ષીઓને ખેડૂતોના ‘સિક્યોરિટી ગાર્ડ’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવી રહ્યા છે
ખેતરને જીવાતોથી સુરક્ષિત રાખવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ પ્રકારની પદ્ધતિ ઇકો-ફ્રેન્ડલી (પર્યાવરણ અનુકૂળ) ખેતી માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે. સતત વધતા રાસાયણિક ખાતર અને દવાઓના ઉપયોગને કારણે જમીનની ગુણવત્તા પર અસર થઈ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં કુદરતી ઉપાયો અપનાવવાથી જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવી રાખી શકાય છે અને પાકની ગુણવત્તામાં પણ સુધારો થાય છે. ખેડૂતોએ પણ જણાવ્યું છે કે શેઢે જુવાર-બાજરો વાવવાથી ખેતરમાં પક્ષીઓની સંખ્યા વધે છે અને જીવાતોનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે. ખાસ કરીને કપાસ, મકાઈ અને શાકભાજી જેવા પાકોમાં આ પદ્ધતિ વધુ અસરકારક સાબિત થઈ રહી છે.
ઓછા ખર્ચે વધુ ઉપજ મેળવવા માટે આ એક ઉપયોગી અને સરળ વિકલ્પ બની રહ્યો છે. કૃષિ વિભાગના અધિકારીઓએ ખેડૂતોને આ પદ્ધતિ અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા છે અને જણાવ્યું છે કે રાજ્યમાં વિવિધ કૃષિ પ્રદર્શન અને તાલીમ કાર્યક્રમોમાં પણ આ વિષય પર માર્ગદર્શન આપવામાં આવી રહ્યું છે. ખેડૂતોને સમજાવવામાં આવી રહ્યું છે કે કુદરતી સંસાધનોનો યોગ્ય ઉપયોગ કરીને પણ જીવાત નિયંત્રણ શક્ય છે. શેઢાની વાવણી સાથે સાથે ખેતરમાં નિયમિત નિરીક્ષણ કરવું, સમયસર જૈવિક ઉપાયો અપનાવવું અને મિશ્ર પાક પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
આ તમામ પગલાં મળીને ખેતીને વધુ ટકાઉ અને નફાકારક બનાવી શકે છે. કુલ મળીને, શેઢે જુવાર-બાજરોની વાવણી માત્ર જીવાત નિયંત્રણ જ નહીં પરંતુ પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને ખેતી ખર્ચ ઘટાડવા માટે પણ એક અસરકારક અને વૈજ્ઞાનિક રીતે માન્ય પદ્ધતિ તરીકે ઉભરી રહી છે.
