100 Rupee Note: આજના આધુનિક યુગમાં જ્યાં એક તરફ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનનો વ્યાપ વધી રહ્યો છે, ત્યાં બીજી તરફ રોકડ નાણાંનો વ્યવહાર પણ એટલો જ મહત્વનો રહ્યો છે. બજારમાં જ્યારે રોકડા રૂપિયાની હેરફેર થતી હોય છે ત્યારે નકલી નોટો ઘુસાડી દેવાનું કૌભાંડ પણ મોટા પાયે ફૂલ્યુંફાલ્યું છે. સામાન્ય નાગરિકો દિવસ-રાત કાળી મજૂરી કરીને જે પૈસા કમાય છે, તે કમાણી ક્યાંક નકલી નોટોના કારણે એળે ન જાય તે માટે ભારે સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય બની ગઈ છે. ખાસ કરીને રોજિંદા જીવનમાં સૌથી વધુ વપરાતી 100 રૂપિયાની નોટોમાં નકલી પ્રિન્ટિંગ થવાની શક્યતાઓ ઘણી વધારે રહેલી છે. આ ગંભીર સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને દેશની કેન્દ્રીય બેંક એટલે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા તમામ દેશવાસીઓ માટે એક વિશેષ જાગૃતિ અભિયાન અંતર્ગત કડક ચેતવણી અને ગાઈડલાઈન જાહેર કરવામાં આવી છે, જે દરેક વ્યક્તિ માટે જાણવી ખૂબ જ જરૂરી છે.
પ્રકાશ સામે રાખીને કરો અસલી નોટની પ્રાથમિક ચકાસણી
કોઈપણ ૧૦૦ રૂપિયાની નોટ હાથમાં આવે ત્યારે સૌથી પહેલાં તેને પ્રકાશ અથવા સૂર્યકિરણોની સામે રાખીને જોવાની ટેવ પાડવી જોઈએ. અસલી નોટની ઓળખ એ છે કે તેને પ્રકાશ તરફ સહેજ ત્રાસી કે સીધી પકડવામાં આવે ત્યારે નોટની ડાબી બાજુએ બનેલા ખાસ પારદર્શક રજિસ્ટર ચિહ્નમાં અંગ્રેજી આંકડામાં સ્પષ્ટ રીતે 100લખેલું જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત અસલી ચલણી નોટ પર ભારતીય સંસ્કૃતિ અને સત્તાવાર ઓળખના ભાગરૂપે 100નું મૂલ્ય દેવનાગરી લિપિ એટલે કે હિન્દી ભાષામાં પણ સચોટ રીતે અંકિત કરવામાં આવ્યું હોય છે. સામાન્ય રીતે નકલી નોટો બનાવનારા ગુનેગારો આ દેવનાગરી લિપિની ચોકસાઈપૂર્વક નકલ કરી શકતા નથી, અથવા તો તેમના પ્રિન્ટિંગમાં આ વિગત તદ્દન ગેરહાજર જોવા મળતી હોય છે.
મહાત્મા ગાંધીજીના ચિત્ર અને સત્તાવાર પ્રતીકોનું ઝીણવટભર્યું નિરીક્ષણ
ચલણી નોટની મધ્યમાં અને આગળના મુખ્ય ભાગ પર રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીજીનું જે ચિત્ર છાપવામાં આવે છે, તે અસલી નોટમાં અત્યંત સ્પષ્ટ, આબેહૂબ અને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું હોય છે. તેની બરાબર જમણી તરફ નજર કરવામાં આવે તો ત્યાં ભારતીય રિઝર્વ બેંકના તત્કાલીન ગવર્નરની સહી, હિન્દી અને અંગ્રેજીમાં લખાયેલો સત્તાવાર ગેરંટી ક્લોઝ તેમજ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાનું ખાસ પ્રતીક એટલે કે સીલ છાપેલું હોય છે. આ તમામ પ્રિન્ટિંગ એટલું ઝીણવટભર્યું અને સ્પષ્ટ હોય છે કે તેને અડકવાથી અથવા નજીકથી જોવાથી તેની અસલી હોવાની ખાતરી તરત જ થઈ જાય છે, જ્યારે નકલી નોટોમાં આ પ્રિન્ટિંગ ઝાંખું અથવા ફેલાયેલું દેખાય છે.
નોટની નંબર પેનલ અને રાષ્ટ્રીય પ્રતીક અશોક સ્તંભની ઓળખ
બીજી એક મહત્વની બાબત નોટ પર રહેલી વિશિષ્ટ નંબર પેનલ છે, જે નોટના નીચેના જમણા ખૂણામાં તેમજ ઉપરના ડાબા ખૂણામાં આવેલી હોય છે. અસલી ૧૦૦ રૂપિયાની નોટોમાં આ નંબર પેનલના આંકડા ડાબેથી જમણે જતા ક્રમશઃ મોટા થતા જાય છે અને તેમનો ફોન્ટ એકદમ સુનિયોજિત અને ગણતરીપૂર્વકનો હોય છે. તેની સાથે જ નોટની જમણી બાજુએ નીચેના ભાગમાં ભારતનું રાષ્ટ્રીય પ્રતીક એટલે કે અશોક સ્તંભ છાપવામાં આવેલો હોય છે. આ અશોક સ્તંભનું ચિત્રણ ઉપસેલું અને સ્પષ્ટ હોય છે જે નોટની અધિકૃતતા સાબિત કરે છે. આ તમામ સુરક્ષા ફીચર્સ એકબીજા સાથે એવી રીતે વણાયેલા છે કે સામાન્ય માણસ પણ થોડીક સાવચેતી રાખે તો નકલી નોટને ઓળખી શકે છે.
જાગૃત નાગરિક બનીને દેશના અર્થતંત્રને નુકસાન થતું અટકાવો
આર્થિક છેતરપિંડી અને આકસ્મિક નુકસાનથી બચવા માટે રિઝર્વ બેંકની આ સલાહનું ચુસ્તપણે પાલન કરવું જોઈએ. બજારમાં કોઈપણ વેપારી, ગ્રાહક કે અજાણી વ્યક્તિ સાથે નાણાકીય લેવડદેવડ કરતી વખતે ઉતાવળ કરવાને બદલે નોટની બન્ને બાજુ ફેરવીને આ સુરક્ષા સંકેતો તપાસી લેવા હિતાવહ છે. જો ક્યારેય પણ કોઈ શંકાસ્પદ કે નકલી જેવી લાગતી નોટ હાથમાં આવે, તો તેનો વ્યવહારમાં ઉપયોગ કરવાનું તાત્કાલિક ટાળવું જોઈએ અને નજીકની બેંક શાખાનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. આપણી એક નાની સજાગતા માત્ર આપણું પર્સ જ સુરક્ષિત નથી રાખતી, પરંતુ દેશની સમગ્ર અર્થવ્યવસ્થાને કાળા નાણાં અને નકલી નોટોના દૂષણથી બચાવવામાં મોટું યોગદાન આપે છે.
